O autorze

Aleksandra Cieślikowa

Autorka, prof. dr hab., jest kierownikiem Pracowni Onomastycznej Instytutu Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk.

http://www.ijp-pan.krakow.pl/index2.php?strona=pracownie&pr_id=18

Artykuł

Artykuł ukazał się w numerze 1 (IV/2001) kwartalnika 2+3D

Interdyscyplinaria

Design czy dizajn?

Aleksandra Cieślikowa, 20 października 2001

Wyraz design należy do internacjonalizmów, czyli wyrazów, które występują w większości języków europejskich. Współczesność przynosi zwiększającą się liczbę zapożyczeń, których głównym źródłem jest, jak wiadomo, język angielski. Różny jest stopień przyswojenia zapożyczeń przez poszczególne języki. Niektóre wyrazy zachowują tę samą pisownię, co źródło zapożyczenia, inne podlegają adaptacji graficznej i fleksyjnej. Znamy wyrazy dawno zapożyczone z różnych języków, które zachowują oryginalną grafię: a propos, désintéressement, lunch, tableau, weekend. Dla innych wyrazów słowniki odnotowują obydwie formy: biznesmen obok businessman, jazz obok dżez.

Wyrazu design ani przyswojonej graficznie formy dizajn część słowników polskich w ogóle nie odnotowuje. Podają jedynie designer w znaczeniu: specjalista w dziedzinie wzornictwa przemysłowego.

Design – dizajn według opinii znawców tematu nie można zastąpić odpowiednikiem polskim. Potwierdza to fakt pojawienia się tego wyrazu w innych językach słowiańskich, w czasopismach poświęconych grafice użytkowej i wzornictwu przemysłowemu. Adaptacji graficznej i fleksyjnej podlega omawiany wyraz w językach: chorwackim, słowackim i, co zrozumiałe, w rosyjskim; zaś tylko fleksyjnej w języku czeskim.

Autorzy artykułów przeznaczonych dla projektantów, firm z nimi współpracujących oraz innych kręgów zajmujących się grafiką użytkową i wzornictwem przemysłowym chcą adaptować ten wyraz graficznie. Pytanie tylko, jak będziemy akcentować? Obca pisownia sygnalizowała też inny akcent. Przy coraz powszechniejszej znajomości języka angielskiego, sądzę, że czas jakiś utrzyma się akcent na ostatniej sylabie w mianowniku, w innych przypadkach zgodnie z duchem języka polskiego będzie padał na przedostatnią.

Nie podoba mi się wyraz dizajn, ale nie podoba mi się też kombajn (takie samo zakończenie), komputer, szprycha i wiele innych, których używam i które na stałe zagościły w języku polskim.

Takim wyrazem stanie się prawdopodobnie zaadaptowane dizajn. Pismo adresowane jest również do przedstawicieli innych dyscyplin (psychologów, socjologów, etnologów, prawników), czyli wyrazy w nim używane nie będą tylko terminami specjalistycznymi. Stąd prośba do redaktorów i autorów o poprawność językową, jasność wypowiedzi i nienadużywanie obcych wyrazów. Życzę pismu sukcesów i wielu odbiorców.

Komentarze

  • studzia
    8 grudnia 2011
    zgłoś do moderacji
    Mam pytanie, czy zamiast zastanawiać się nad stosownością słów "design", czy "dizajn", nie możemy po prostu używać wprowadzonego przez Wandę Telakowską terminu - "wzornictwo"?
  • Aleksander
    10 grudnia 2011
    zgłoś do moderacji
    to określenie jest żargonem środowiskowym. Dość pretensjonalnym, świadczącym o kompleksach młodych ludzi. Mocno nadużywane, podobnie jak logo, cool, target, mainstream czy gey. Spełnia funkcję dowartościowującą, wzmacnia tożsamość grupy.
    W potocznej mowie do zaakceptowania, ale w poważnych tekstach nie powinny występować. Póki co korzystajmy z określeń polskich, które są jednoznaczne np wzornictwo, projekt i projektowanie, znak graficzny, firmowy towarowy czy sygnet.

Szukaj nas na Facebooku

Szukaj