O autorze

Jacek Mrowczyk

Projektant grafik, absolwent Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Stypendysta Fulbrighta w Cooper-Hewitt National Design Museum w Nowym Jorku (2001/02) oraz Fundacji Kościuszkowskiej w Rhode Island School of Design w Providence (2006/07). Współzałożyciel i redaktor kwartalnika projektowego 2+3D. Autor Niewielkiego słownika typograficznego (wyd. Czysty Warsztat)

www.2plus3d.pl

Artykuł

Artykuł ukazał się w numerze 2 (I/2002) kwartalnika 2+3D

Projektowanie graficzne

Ed Fella

Jacek Mrowczyk, 31 grudnia 2009
Strona: 1 | 2

Ukończył Cranbrook Academy of Art (CAA) w Bloomfield Hills w stanie Michigan w roku 1987. Krytycy dizajnu zaliczają go do „pokolenia McCoy”. McCoy Generation to absolwenci CAA z lat 1971–1995, kiedy to Akademią kierowali Michael i Katherine McCoy. Grafika twórców z tej grupy określana bywa często jako wymagająca, nieczytelna, chaotyczna – czasami nawet brzydka. Inni krytycy oceniają ją jednak entuzjastycznie, przyznając niewątpliwe i zasłużone miejsce w historii dizajnu. Dekonstruktywistyczny, „ikonoburczy” dizajn absolwentów Cranbrook Academy szokował społeczność grafików [1], lecz ostatecznie zmienił przyjęty wcześniej sposób postrzegania i rozumienia typografii. Emocjonalne łączenie obrazu, struktur i liter doprowadziło do załamania nienaruszalnych, jak się wydawało, zasad modernistycznych.

Ed FellaEd Fella

Wykorzystanie osiągnięć grafiki cyfrowej oraz nowatorskie podejście do obrazu i typografii, było odzwierciedleniem zmieniającego się świata, świata nowych technologii, mediów, filozofii, świata efemerycznego, pluralistycznego, niespójnego. Sami twórcy odwoływali się do postmodernizmu i dekonstruktywizmu, wskazując jako źródła inspiracji Heideggera, Lyotarda i Baudrillarda.

Ed-Fella

Grafika anonsująca wykład Ricka Vermeulena, 1987

Ed-Fella

Ed Fella

Zaproszenie ślubne, 1994

Ed Fella

Michael i Katherine McCoy nie uczą już w Cranbrook Academy. Niemniej z ich szkoły wyszło całe pokolenie grafików, którzy odegrali niebagatelną rolę w dyskusji o znaczeniu grafiki użytkowej w kontekście zmian zachodzących w drugiej połowie ubiegłego stulecia. Absolwentów CAA znaleźć można między innymi wśród nauczycieli i dyrektorów takich szkół, jak: Minneapolis College of Art and Design, Institute of Design w IIT, Central Saint Martin’s College w Londynie, California College of Arts and Crafts w San Francisco. Bruce N. Wright w artykule The McCoy Generation, opublikowanym w magazynie „Print”, porównuje rolę, jaką odegrała Cranbrook Academy, do Bauhausu, który ukształtował całą generację projektantów i odcisnął swoje piętno na kolejnych pokoleniach. [2]

Ed Fella rozpoczął studia magisterskie w CAA w wieku 48 lat. Motywacją była – jak sam przyznaje – chęć podjęcia pracy w szkole (obecnie uczy w California Institute of the Arts). Fella, będąc już w czasie studiów doświadczonym grafikiem, miał ogromny wpływ na kolegów z uczelni, a jego rolę w Cranbrook często porównuje się do tej, którą odegrało tam małżeństwo McCoy. Jeszcze przed rozpoczęciem studiów Fella współpracował z Katherine McCoy przy wielu pracach graficznych. W rzeczywistości, jak się zdaje, wpływy były obustronne.

Ed FellaEd Fella

Fella jest wszechstronnie utalentowanym twórcą. Zajmuje się fotografią, kolażem, rysunkiem, ilustracją, typografią i grafiką użytkową. Zasłynął jednak tym, że jako jeden z pierwszych rozpoczął proces dekonstrukcji w projektowaniu graficznym nie w sensie teoretycznym, lecz formalnym. [3] W swoich ręcznie wykonywanych kompozycjach eksperymentował z typografią, uzyskując efekty, które dopiero kilka lat później były możliwe dzięki komputerowi (Fella do dziś go unika).

Jego prace łamią wszelkie zasady klasycznego projektowania. Litery są pocięte, zniszczone, rysowane ręcznie. Przestrzenie między literami są rozszerzone, szeryfy poobcinane, często brak interlinii. Światło między literami zostaje świadomie zaburzone. Tekst przeszywa ilustrację, która robi wrażenie dobranej zupełnie przypadkowo. Układ tekstu i ilustracji zakomponowany jest zwykle z malarską swobodą. Bardzo często jego prace zdają się być osobistym manifestem twórcy i na pierwszy rzut oka nie mają wiele wspólnego z tematami, których dotyczą. Przyjrzawszy się im jednak bliżej, odkrywamy ukrytą w nich głębszą treść, ginącą w pierwszym momencie w plątaninie liter. Na przykład w plakacie Hard Werken, obwieszczającym wykład Holendra, Ricka Vermeulena, w zestawieniu sylwetki trzymającego narzędzia człowieka z literami, odczytać można kształt wiatraka, tak charakterystycznego dla pejzażu Holandii. Poprzez „rozbicie” liter autor w mistrzowski sposób ujednolica w tej pracy rysunek z liternictwem.

Ed FellaEd Fella

 Ilustracja użyta w książce Davida Carsona „The End of Print”

Od roku 1985 Fella nie przyjmuje żadnych zleceń, a prace, z których zasłynął, wykonał w większości za darmo. Bawi się funkcją swoich prac np. rozdając zaprojektowane przez siebie ulotki anonsujące własny wykład dopiero po jego zakończeniu.

Strona: 1 | 2
  1. Robin Kinross, Fellow readers: notes on multiplied language, Hyphen Press, 1994
  2. Bruce N. Wright, The McCoy Generation, „Print” Nov/Dec 1996
  3. Za: jw., s. 40
  4. vernacular – adj rodzimy, miejscowy, tubylczy; s język rodzimy, mowa ojczysta. Z łac. vernaculus rodzimy (verna niewolnik urodzony w domu) English-Polish Polish-English Dictionary, Tadeusz Grzebieniowski, The Concise Oxford Dictionary of Current English, Londyn 1973
  5. Więcej informacji w artykule Sergio Polano Ed Fella, lettere dall’America, „Casabella” Jul/Aug 1998, s. 50–61
  6. Letters on America, Princeton Architectural Press, 2000

Szukaj nas na Facebooku

Szukaj