O autorze

Tomek Bierkowski

Ur. 1974, projektant grafiki wydawniczej, pracownik ASP w Katowicach. Laureat m.in. Festiwalu Plakatu w Krakowie, konkursu Śląska Rzecz oraz konkursu Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek na Najpiękniejszą Książkę PTWK w 2009 roku. Współpracuje z Muzeum Sztuki w Łodzi, warszawską Zachętą oraz Centrum Sztuki Współczesnej Kronika w Bytomiu. Autor książki O typografii.

Artykuł

Artykuł ukazał się w numerze 53 (IV/2014) kwartalnika 2+3D

Ilustracje

Biblioteka projektanta

Kreska. Teoria pisma

Tomek Bierkowski, 30 czerwca 2015

 


Gerrit Noordzij
Kreska. Teoria pisma

d2d.pl, Kraków 2014, opracowanie graficzne Robert Oleś, 12,5 × 21 cm,
88 stron, czarno‑białe ilustracje, oprawa miękka ze skrzydełkami,
ISBN 978‑83‑927 308‑8‑0, cena 30 zł


 

Kreska. Teoria pisma Gerrita Noordzija należy już do klasycznych dzieł pośród publikacji poświęconych typografii (nie tylko projektowaniu krojów!). Cieszy się nieustającym zainteresowaniem wśród projektantów, o czym mogą świadczyć kolejne wznowienia, przekłady oraz – nieomal – obowiązkowa obecność na stoiskach z publikacjami w czasie międzynarodowych konferencji. Teraz również polski czytelnik ma okazję poznać poglądy Noordzija, czy raczej jego filozofię tworzenia pisma, którą ten wypracował na bazie swoich prawie czterdziestoletnich doświadczeń, łącząc pracę projektanta krojów oraz pedagoga w prestiżowej Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych w Hadze. Jak sam pisze: „By móc analizować pismo, muszę pisać, a żeby móc pisać, muszę analizować” (s. 79). Już na wstępie autor wskazuje na różnice między liternictwem a pismem ręcznym, co nie tylko porządkuje i ułatwia zrozumienie tez zawartych w opracowaniu, lecz także znosi raz na zawsze niepewność spowodowaną zamieszaniem w terminologii. Jednocześnie Noordzij odrzuca błędne, jego zdaniem, myślenie o projektowaniu krojów w kategoriach „czerni litery” na rzecz „bieli słowa”. To właśnie „słowo”, którego powstanie autor uważa za wyznacznik początku zachodniej cywilizacji, jest punktem odniesienia w dywagacjach na temat historii konstrukcji znaków – „słowo jest warunkiem tego, co nazywamy czytaniem” (s. 45). Noordzij koncentruje się na „wielkich nieobecnych” w narracji na temat projektowania pism czy typografii, którymi są: rytm i biel, przy czym stale odczuwalnym podtekstem jest funkcja: „stosunek między kształtem a kontrkształtem, który w piśmie sprowadza się do stosunku między bielą a czernią, jest fundamentem percepcji” (s. 65). Autor wielokrotnie podkreśla rolę bieli, która przesądza o rytmie znaków pisma, słów i wierszy. W książce jest tak wiele ważnych i mocno brzmiących stwierdzeń, że nie sposób oprzeć się pokusie ich odnotowania. To kolejny atut Kreski. To, co czytelnikowi w czasie lektury może się wydawać zwykłą nauką rzemiosła, nauką tworzenia właściwych relacji między elementami graficzno‑strukturalnymi znaku, jest tak naprawdę nauką patrzenia, dostrzegania i analizowania konstrukcji znaków w aspekcie użytkowym. Można pomyśleć, iż opis warsztatu, analiza prowadzenia narzędzia przy wykreślaniu jest tylko pretekstem, aby opowiedzieć o tym, czym jest pismo. Natomiast opisując właściwości kształtów znaków, autor pomija zagadnienia estetyczne czy też „ideologiczne uwarunkowania” (jak to nazywa). Noordzij w Kresce nie uczy, „jak wykreślać”, przede wszystkim uczy, „jak pisać”, jak tworzyć pismo, które ma być nośnikiem komunikatu. Książka Gerrita Noordzija to intelektualna uczta, zbiór niezwykle istotnych informacji z obszarów historii pisma, typografii, zasad tworzenia pisma ręcznego, adresowanych do wszystkich typografów i projektantów pism (nie tylko zajmujących się projektowaniem glifów, lecz także ustawień par kerningowych oraz pozostałych odstępów zapisywanych w foncie), niezależnie od ich dotychczasowej wiedzy, doświadczenia czy wieku. Kończąc banalnie: obowiązkowa lektura dla każdego projektanta komunikacji wizualnej.


Szukaj nas na Facebooku

Szukaj