O autorze

Krzysztof Lenk


Krzysztof Lenk, profesor Rhode Island School of Design w Providence, współzałożyciel i długoletni kierownik studia Dynamic Diagrams, specjalizuje się w projektowaniu informacji. Wywiad z autorem opublikowaliśmy w 3. numerze 2+3D.

Artykuł

Artykuł ukazał się w numerze 11 (II/2004) kwartalnika 2+3D

Ilustracje

2 po 3

Most nad rzeką Forth

Krzysztof Lenk, 19 października 2012

Artykuł archiwalny

Był rok 1880. Inżynierowie z Edynburga właśnie skończyli projektować most kolejowy nad ujściem rzeki Forth. Most miał być długi i ogromny – ukończony w 1890 roku, przez 30 lat był najdłuższym mostem świata. Żeby rozpocząć budowę, pozostawało tylko zatwierdzić projekt. To okazało się najtrudniejsze. Niezwykle nowatorska konstrukcja, oparta na równowadze ściskania i rozciągania, była trudna do pojęcia dla dżentelmenów z rady zatwierdzającej i wydawała się im zbyt ryzykowna. Trzeba było ich przekonać. Zamiast wykładać laikom skomplikowane zasady statyki, inżynierowie pokazali im specjalnie na tę okazję zrobione zdjęcie – i uzyskali zgodę na rozpoczęcie budowy.


Przyjrzyjmy się uważnie tej fotografii. W tle, na drewnianej ścianie rozpięto uproszczony plan dwóch segmentów mostu. Z przodu trzej mężczyźni tworzą żywy model konstrukcji. Pozycja siedzących na skraju pokrywa się ściśle z podporami przęseł na planszy. W rozłożonych rękach trzymają drewniane pręty wsparte na siedzeniach swoich krzeseł. Na końcach drążków skierowanych do środka zawieszono ławeczkę dla trzeciego mężczyzny. Jego ciężar równoważą ładunki cegieł podwieszone do prętów od zewnątrz. Każdy, kto kiedyś nosił walizki, wie, że łatwiej nieść dwie – w obu rękach – niż jedną. Pokazując zdjęcie członkom rady, inżynierowie odwołali się do doświadczenia, które każdy nosił w pamięci.

Właściwe pobudzenie skojarzeń z osobistymi doświadczeniami odbiorców jest niezwykle skutecznym środkiem komunikacji wizualnej. Szkockie zdjęcie „mostu“ z lat osiemdziesiątych XIX wieku jest cennym historycznym dokumentem gwałtownie rozwijającej się dziś dyscypliny: projektowania informacji (information design), podobnie jak starsze o trzysta lat, ale zbudowane na podobnej zasadzie ilustracje do traktatu Holendra, Simona Stevina (1548–1620). W wydanej w 1586 roku Sztuce ważenia (dzisiejszy tytuł brzmiałby zapewne: Podstawy statyki) Stevin budował dwuwarstwowe kompozycje, gdzie warstwa realistycznej ilustracji przywoływała uprzednie doświadczenia odbiorcy i stwarzała kontekst ułatwiający zrozumienie elementu abstrakcyjnego z drugiej warstwy.

Nasza pośpieszna cywilizacja potrzebuje łatwo zrozumiałych instrukcji obsługi, diagramów wyjaśniających odkrycia naukowe i wahania giełdy, dobrze zredagowanych podręczników szkolnych. Opracowując je, warto sięgać po ciekawe przykłady z przeszłości. Ich forma jest uroczo staroświecka, lecz stojący za nim sposób myślenia przez czterysta lat nie stracił na przenikliwości.

 

Szukaj nas na Facebooku

Szukaj