Ilustracje

Biblioteka projektanta

Narracja w powieści graficznej

20 listopada 2016

Kamila Tuszyńska
Narracja w powieści graficznej
Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2016, projekt graficzny Agnieszka Pietrzykowska, 16,5 × 23,5 cm, 450 stron, oprawa miękka, ISBN 978‑83‑01-185‑52‑7, cena 89,90 zł


 

Przypuśćmy, że jesteście zachwyceni erudycją oraz przejrzystością przekazu zaprezentowanymi w albumie Zrozumieć komiks Scotta McClouda. Lektura ta zachęciła Was do dalszego zgłębiania wiedzy na temat języka wizualnego. Od czego zacząć? Mniej obeznani z komiksowym medium z pewnością zainteresują się wznowieniem pozycji Komiks – opowiadanie obrazem Bartosza Kurca lub Z teorii i praktyki komiksu, cenionego tłumacza Thorgala Wojciecha Birka. Jeżeli ktoś jednak od razu chciałby skoczyć na głęboką wodę i zapoznać się z najnowszymi odkryciami w badaniach nad semiotyką obrazu, to powinien sięgnąć po niedawno opublikowaną Narrację w powieści graficznej Kamili Tuszyńskiej, pozycję zupełnie unikatową na polskim rynku wydawniczym.

Takich książek w naszym kraju po prostu się nie wydaje. Tytułów dotyczących komiksów w ogóle jest jak na lekarstwo, a te z naukowymi ambicjami miewają publicystyczny charakter i zbyt łatwo przebijają się w nich echa środowiskowych sporów (przykładem chociażby Komiks w szponach miernoty Jerzego Szyłaka). Dlatego przepastna książka Tuszyńskiej to bez wątpienia dzieło pionierskie. Nie dość, że autorka stara się za pomocą ogromnej, wielojęzycznej bibliografii rzetelnie ukazać pełne spektrum narracji komiksowej, to czyni to jeszcze w sposób krytyczny, proponując własne rozwiązania semiologiczne. Mamy do czynienia z publikacją równie wartościową, co powszechnie cenione wydawnictwa Uniwersytetu Missisipi, o ile – pod pewnymi względami – nie lepszą. Omawia ona bowiem także sposoby opowiadania wizualnego pojawiające się w komiksach z Europy Środkowej i Wschodniej.

Podobnie jak dzieło McClouda, książka Kamili Tuszyńskiej nie jest przeznaczona wyłącznie dla fanów komiksów. Język wizualny jest wspólny dla historii obrazkowych, przekazu filmowego czy też gier komputerowych, nie mówiąc o jego znaczeniu dla projektantów komunikacji wizualnej. Opracowanie zaznajamia zarówno z historią narratologii, jak i jej kontekstem kulturowym. Na przykładzie różnych powieści graficznych pokazuje, na jakich zasadach dochodzi do zwrotów narracyjnych. Co ważne, każdy z czytelników dowie się, jak budować wizualne historie i jak sprawić, aby od początku do końca były one spójne. Pozna także różne rodzaje strategii narracyjnych (od bardzo prostych do nielinearnych) i przedstawień (od czysto wizualnych po tekstowe). Sposobów na przekazanie historii w komiksie mamy w końcu bez liku – można to uczynić w klarowny i uporządkowany sposób, jak i bardzo mozaikowo… a nawet bez użycia słów.

Narracja w powieści graficznej skrupulatnie opisuje techniki i sposoby dekodowania obrazu i pozwala odczytać subtelne sygnały na linii twórca – odbiorca. Niezmiernie cieszy fakt, że możemy się zapoznać z różnymi strategiami opowiadania obrazem na przykładzie mistrzów komiksu, reprezentujących przeróżne style i konwencje. Nie obyło się jednak bez pewnych istotnych mankamentów. Książka posługuje się nowym materiałem, ale ze względu na tę swoją aktualność wymaga od czytelnika choćby niewielkiego obycia w sztuce komiksowej, niezbędna jest też znajomość terminologii. Miejscami nie udało się uniknąć metodologicznego chaosu i nie wszystkie formy komiksowe zostały gruntownie przeanalizowane. Mimo tych ułomności książka Kamili Tuszyńskiej jest lekturą obowiązkową dla każdego, kto zawodowo zajmuje się komunikacją wizualną i narracją obrazem.

Michał Chudoliński

Szukaj nas na Facebooku

Szukaj