O autorze

Filip Blažek

Artykuł

Artykuł ukazał się w numerze 39 (II/2011) kwartalnika 2+3D

Ilustracje

Projektowanie informacji

Oznaczenia uliczne w Pradze

Filip Blažek, 31 stycznia 2014

Artykuł archiwalny

Praga w znacznej mierze zawdzięcza swój charakter tablicom z nazwami i numerami ulic. Czerwone emaliowane oznaczenia w dekoracyjnych ramkach można znaleźć praktycznie w każdym zakątku stolicy. Większości mieszkańców i turystów wydaje się, że zostały zaprojektowane według jednego zunifikowanego wzorca. Jeśli przyjrzymy się im uważniej, odkryjemy, że system oznaczania praskich ulic i budynków wcale nie jest jednolity.

Kształt praskich znaków ulicznych pochodzi z XIX wieku, kiedy to władze miejskie uchwaliły ujednolicenie oznaczeń przestrzeni publicznej. Jednak większość dzisiejszych znaków została wyprodukowana w latach 1970–1990, kiedy napisy wciąż jeszcze wykonywano z wykorzystaniem ręcznie robionych szablonów. Tu i ówdzie można jeszcze odnaleźć różne starsze znaki, bez nazwy czy numeru dzielnicy, z wyraźnie zaokrąglonymi literami. Dopiero w ciągu ostatnich paru lat do wyrobu znaków ulicznych zaprzęgnięto komputery, co przyspieszyło produkcję, ale fatalnie odbiło się na ich wartości estetycznej. Warsztaty produkujące emaliowane oznaczenia niefrasobliwie zastąpiły oryginalne pismo tłustą, wąską Helvetiką. Co więcej, nie wahają się mechanicznie poszerzać lub zwężać liter w zależności od długości napisu.

Aktualne oznaczenie ulic w Pradze. Kanciaste litery o niezbyt wyważonych proporcjach. Wiersz górny jest zarezerwowany dla nazwy ulicy czy placu. Litery są pogrubiane, zagęszczane lub rozciągane w zależności od długości nazwy. Dolny wiersz zawiera nazwę dzielnicy lub rejonu, notabene nie zawsze właściwą.

Aktualne oznaczenie ulic w Pradze. Kanciaste litery o niezbyt wyważonych proporcjach. Wiersz górny jest zarezerwowany dla nazwy ulicy czy placu. Litery są pogrubiane, zagęszczane lub rozciągane w zależności od długości nazwy. Dolny wiersz zawiera nazwę dzielnicy lub rejonu, notabene nie zawsze właściwą.

Aktualne oznaczenie ulic w Pradze. Kanciaste litery o niezbyt wyważonych proporcjach. Wiersz górny jest zarezerwowany dla nazwy ulicy czy placu. Litery są pogrubiane, zagęszczane lub rozciągane w zależności od długości nazwy. Dolny wiersz zawiera nazwę dzielnicy lub rejonu, notabene nie zawsze właściwą.

O ile większość tablic ma przynajmniej jednakową wysokość, barwę i dekoracyjną ramkę, o tyle w przypadku oznaczeń domów zapanował absolutny chaos. Nie znajdziemy choćby jednej ulicy, na której wszystkie wyglądałyby tak samo. Szczególnie na obrzeżach miasta różnią się one stopniem pisma, użytym krojem, organizacją informacji, a nawet materiałem, z jakiego są wyprodukowane.

Jesienią 2009 roku w pracowni projektowania pism i typografii Akademii Sztuk Pięknych, Architektury i Projektowania (VŠUP) w Pradze postanowiono stworzyć kompleksowy projekt oznaczenia ulic i domów w mieście. Poproszono mnie o prowadzenie tego ćwiczenia. Nad zadaniem pracowało czterech studentów: Filip Kraus, Vojtěch Říha, Jan Kříbek i Jan Novák. Najpierw każdy z nich opracował swój krój pisma. Po zebraniu i omówieniu czterech szkiców wybraliśmy jeden, najodpowiedniejszy. Autor został poproszony o stworzenie dodatkowych odmian, a reszta zespołu rozpoczęła pracę nad manualem. Powstały podręcznik stał się obszernym opisem uniwersalnego systemu, do zastosowania w każdym mieście. Analizując temat, doszliśmy bowiem do wniosku, że niedbałe oznaczenie ulic to problem całych Czech. W niektórych miastach tradycyjne emaliowane znaki zostały zastąpione tanimi plastikowymi odpowiednikami z napisami w Arialu.

Zaproponowany uniwersalny system oznaczenia ulic i innych przestrzeni publicznych umożliwia stworzenie odpowiedniego oznakowania przy użyciu kombinacji barw, ramek, zaprojektowanych krojów pisma oraz linii.

Zaproponowany uniwersalny system oznaczenia ulic i innych przestrzeni publicznych umożliwia stworzenie odpowiedniego oznakowania przy użyciu kombinacji barw, ramek, zaprojektowanych krojów pisma oraz linii.

Zaproponowany uniwersalny system oznaczenia ulic i innych przestrzeni publicznych umożliwia stworzenie odpowiedniego oznakowania przy użyciu kombinacji barw, ramek, zaprojektowanych krojów pisma oraz linii.

Projekt daje producentom emaliowych tablic narzędzie do tworzenia napisów. Zdajemy sobie sprawę, że wdrożenie go w całym kraju będzie trwało długo i tak naprawdę nie wiadomo, czy zakończy się pełnym sukcesem. Projekt narusza bowiem układy między urzędnikami miejskimi a producentami oznaczeń. Trudno też będzie przekonać producentów emaliowych tablic, by zamiast stosować Ariala czy inny klon Helvetiki, zakupili nowy font.

tłumaczenie Jerzy Dźwigała

Szukaj nas na Facebooku

Szukaj