Artykuł

Artykuł ukazał się w numerze 33 (IV/2009) kwartalnika 2+3D

Interdyscyplinaria

Pieniądze na wzornictwo

19 stycznia 2010

Fundusze na wzornictwo to nie abstrakcja

Wsłuchując się w płynące zewsząd informacje o mizernym, co tu kryć, stanie polskiego wzornictwa, można by uznać, że rozpoczynanie tego ­tekstu od okrągłych haseł zapewniających, że „­fundusze unijne wspierają polski dizajn”, to marne pocieszenie. Diagnoza stanu polskiego wzornictwa jest jednoznaczna – słabość tej dyscypliny można dostrzec nie tylko w procesie zarządzania rozwojem nowo zaprojektowanego produktu, ale też w niskiej świadomości potrzeby ochrony własności intelektualnej, w niedoinwestowaniu polskich studiów projektowych, a także w niedostatecznej wiedzy projektantów o mechanizmach rynkowych, co wynika z braku kształcenia w tym zakresie (­źródło: badania przeprowadzone w 2008 roku przez IWP na zlecenie Ministerstwa Gospodarki, Raport o stanie polskiego wzornictwa). Co ciekawe jednak, i z pewnością pocieszające, z tych samych badań wynika również, że z 301 objętych nimi firm aż 86 procent uważa, że inwestowanie we wzornictwo jest opłacalne, a aż 65 procent z nich jest przekonane, że w najbliższych latach rola wzornictwa zdecydowanie wzrośnie. I tu z pomocą przychodzi Unia Europejska – okazuje się bowiem, że fundusze europejskie mogą również wspierać polskich przedsiębiorców oraz projektantów w zakresie dobrego wzornictwa. Oznacza to pomoc finansową dla wszystkich tych, którzy mają świadomość, że to właśnie wzornictwo może odgrywać kluczową rolę dla ich rozwoju, tych, którzy dostrzegają możliwość podniesienia atrakcyjności własnych produktów oraz potencjał tkwiący w wysokiej stopie zwrotu z inwestycji we wzornictwo, ale z braku środków finansowych na ten cel tracą ­motywację do działania. Fundusze europejskie mogą to zmienić. O tym, że dofinansowanie wzornictwa ze środków unijnych to nie żadna abstrakcja, można się przekonać, analizując zapisy Programu Innowacyjna Gospodarka – największego ze źródeł unijnego wsparcia. W ubiegłym roku o dotacje w ramach działania 4.2 „Wdrożenie projektów w zakresie wzornictwa” ubiegało się 94 przedsiębiorców. Z 55 pozytywnie ocenionych projektów, które tym samym rekomendowano do wsparcia, w 50 przypadkach podpisano już umowę o dofinansowanie i przystąpiono do realizacji przedsięwzięć. Dobrą informacją dla dizajnerów jest również pokonkursowa statystyka: aż 77 procent dofinansowania w ramach tego programu przeznaczono właśnie na wzornictwo! Pieniędzy jest sporo, bo na kreatywnych czeka aż 186 mln złotych. Trzeba tylko umieć wyciągnąć po nie rękę…

Wykorzystać i wyprodukować

Do tej pory wsparcie instytucji publicznych, w tym administracji państwowej oraz instytucji otoczenia biznesu, dla rozwoju wzornictwa było ograniczone. Przepisy nie pozwalały na finansowanie nowych wzorów ze środków przeznaczonych na rozwój innowacyjności. W tym kontekście fundusze europejskie to przełom – nie tylko zapewniają środki na rozwój otoczenia biznesu, ale również wspierają inwestycje własne przedsiębiorstw w zakresie wdrożeń innowacyjnych projektów wzorniczych, pomagają chronić prawa autorskie do tychże wzorów i, co ważne, współfinansują usługi projektowe, czyli prace potrzebne do wdrożenia innowacyjnych produktów. Wykorzystanie zatem dostępnych środków unijnych na inwestycje we wzornictwo to przede wszystkim szansa na produkcję seryjną ciekawych wzorniczo wyrobów. Wdrożenie wzoru do produkcji to jednocześnie warunek otrzymania dofinansowania – oprócz takich wymogów jak m.in. opłacalność i wykonalność projektu oraz możliwość sfinansowania go przez firmę ubiegającą się o wsparcie do czasu wypłaty środków unijnych. Warto o tym pamiętać, gdyż w praktyce opracowywane projekty często okazują się zbyt kosztowne i do produkcji po prostu się nie nadają. Ryzyko biznesowe jest więc wysokie. Fundusze unijne mogą je zminimalizować, współfinansując, oprócz części wdrożeniowej, również całą część związaną z opracowaniem wzoru przemysłowego bądź użytkowego. I tak, dofinansowane mogą być wszystkie niezbędne działania doradcze lub szkoleniowe dotyczące opracowania wzoru, jak również inwestycje związane z uruchomieniem produkcji według nowo opracowanego wzoru (maszyny, urządzenia, sprzęt czy cała linia produkcyjna).

Realne, nie potencjalne wsparcie

Nieznajomość specyficznych zasad obowiązujących przy rozdzielaniu funduszy unijnych, a tym samym nieprzestrzeganie ich podczas realizacji projektu, może być pierwszą i największą przeszkodą w uzyskaniu wsparcia. Pytanie zatem, jakie są reguły „gry unijnej” kończącej się dla szczęśliwców nagrodą w postaci sporego zastrzyku finansowego? Odpowiedź nie jest prosta, tak jak i droga po środki unijne, zwłaszcza dla tych, którzy jeszcze nie mieli z nimi do czynienia. Najważniejsze jest „myślenie projektowe”, planowanie i przede wszystkim przestrzeganie kilku zasad. Przytoczę te wspólne dla wszystkich źródeł unijnego wsparcia, choć nie jedyne. Środki unijne przyznawane są jako refundacja wcześniej poniesionych kosztów, co w praktyce oznacza, że wypłata następuje dopiero po realizacji i prawidłowym rozliczeniu całej inwestycji objętej wnios­kiem o dofinansowanie. Dlatego też do momentu wypłaty musimy zapewnić finansowanie całości inwestycji ze środków własnych lub pochodzących ze źródeł zewnętrznych (np. z kredytu bankowego albo leasingu). Trzeba też pamiętać, że dotacja nie pokrywa całych kosztów inwestycji – wielkość dofinansowania uzależniona jest zarówno od wielkości ubiegającego się o nie przedsiębiorstwa, jak i od miejsca realizacji inwestycji (każde województwo ma własny poziom dofinansowania), jednak nigdy nie będzie to więcej niż 70 procent poniesionych kosztów. I ostatnia istotna zasada, dotycząca momentu rozpoczęcia realizacji projektu. Dopóki nie złożymy wniosku o dofinansowanie, nie możemy rozpocząć inwestycji, czyli ponosić żadnych wydatków związanych z projektem, gdyż po prostu nie zostaną one zrefundowane.

Samodzielnie czy z doradcą?

W ostatnich miesiącach, przede wszystkim w kontekście światowego kryzysu finansowego, dużo mówi się o konieczności upraszczania procedur ubiegania się o środki z funduszy europejskich. Usprawnienie machiny do pozyskiwania pieniędzy unijnych ma nas wzmocnić ekonomicznie w obliczu spowolnienia gospodarczego obserwowanego w strefie euro od jesieni 2007 roku. Jak wiadomo, pieniędzy do wydania jest sporo – Unia Europejska tylko do końca tego roku chce nam dać ponad 16 mld złotych, w tym również pieniądze na wzornictwo. Aby skorzystać z tej szansy, musimy najpierw przejść kilka etapów wpisanych w działanie „machiny dotacji”. Po pierwsze, musimy zbadać wszystkie możliwe źródła dofinansowania określonej inwestycji, po drugie – wybrać najkorzystniejsze, sprawdzić kryteria „dostępu” do danego konkursu, czyli upewnić się, że nasza firma może do niego przystąpić. Następnie opracować dokumentację aplikacyjną, składającą się z wniosku, biznesplanu oraz innych wymaganych załączników, złożyć kompletną dokumentację w odpowiednim terminie i monitorować ocenę naszego projektu. Po przyznaniu wsparcia podpisać umowę o dofinansowanie i zacząć realizować projekt zgodnie z zapisami umowy, której zobowiązaliśmy się przestrzegać ze wszystkimi tego konsekwencjami. W końcu, co najważniejsze, musimy przygotować okresowe sprawozdania oraz wnioski o płatność niezbędne do poprawnego rozliczenia projektu i otrzymania upragnionego przelewu.

Opisane etapy składają się na cały proces pozyskiwania dofinansowania, w którym pomóc nam może profesjonalna firma doradcza. Trzeba bowiem zdać sobie sprawę z tego, że mimo podejmowanych przez nasz rząd starań o uproszczenie procedur unijnych udzielanie wsparcia z funduszy europejskich nigdy nie będzie zupełnie pozbawione formalności i działań kontrolnych. Wykluczają to przepisy prawa – zarówno polskiego, jak i unijnego. Dlatego spełnienie wszystkich wytycznych konkursowych (a są to, proszę mi wierzyć, setki stron!) mogą nam ułatwić eksperci, czyli wyspecjalizowani w pozyskiwaniu funduszy europejskich doradcy, którzy zajmują się tym na co dzień i sprawnie przeprowadzą nas przez gąszcz przepisów i zasad unijnych. Każdy bowiem, kto kiedykolwiek starał się o dofinansowanie, wie, że opracowanie wniosku nie jest sprawą prostą (nie mylić z niemożliwą). Oczywiście można podjąć próbę samodzielnego zmierzenia się z biurokracją i zawiłościami wytycznych, jednak profesjonalny doradca z pewnością zmaksymalizuje szanse powodzenia projektu.

Jak zatem znaleźć takiego, który rzeczywiście nam pomoże, a nie tylko wyciągnie od nas pieniądze? Po wpisaniu w wyszukiwarce internetowej haseł „fundusze europejskie” i „doradztwo” pojawia się długa lista firm szczycących się umiejętnością pozyskiwania dotacji unijnych, ale w praktyce oznacza to często jedynie pomoc w opracowaniu wniosku i biznesplanu. Tymczasem współpraca z profesjonalną firmą doradczą nie kończy się z chwilą złożenia dokumentów aplikacyjnych – konsultant towarzyszy firmie również na etapie podpisywania umowy o dofinansowanie, a także później, podczas realizacji projektu i – co najważniejsze – w czasie jego rozliczania! Jest to optymalna forma współpracy, gdyż gwarantuje, że doradca nie przygotuje nierealnego projektu, bez szans na rozliczenie i refundację.

Przy wyborze doradcy warto również zwrócić uwagę na wynagrodzenie za jego usługi. Co prawda, nie istnieje jeden obowiązujący cennik, są to sprawy rozpatrywane indywidualnie – im bardziej skomplikowany projekt i im szerszy zakres usług doradcy, tym oczywiście wyższe stawki. Warto jednak przyjrzeć się zasadom ustalania wysokości wynagrodzeń – najczęściej przyjmuje się tzw. wariant mieszany, czyli opłatę stałą za opracowanie dokumentacji aplikacyjnej (od kilkuset do nawet kilkunastu tysięcy złotych) oraz prowizję od sukcesu (tzw. success fee), która zwykle wynosi od kilku do kilkunastu procent wartości dofinansowania. Domaganie się wypłaty całego wynagrodzenia po opracowaniu dokumentacji aplikacyjnej może świadczyć o nierzetelności doradcy, który podejmuje się realizacji zlecenia, z góry wiedząc, że szanse na otrzymanie dofinansowania są niewielkie. Kompetentny doradca potrafi określić rzeczywistą szansę powodzenia, nie może jednak dać stuprocentowej gwarancji, gdyż takich gwarancji po prostu nie ma! Wybór projektów do dofinansowania to konkurs, który wygrywają najlepsi i może się zdarzyć, że świetnie przygotowana dokumentacja aplikacyjna nie zostanie zakwalifikowana do wsparcia, bo ktoś inny będzie miał po prostu lepszy pomysł! Pytanie zatem, czy warto? Jako odpowiedź przytoczę tylko kwotę 21 mln złotych, jaką można otrzymać na wdrożenie ciekawego wzorniczo produktu.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze doradcy:

  • doświadczenie,
  • specjalizacja,
  • referencje,
  • jasno określony zakres prac i obowiązków konsultanta,
  • kompleksowość usług (współpraca na każdym etapie pozyskiwania dotacji).

 


Zestawienie dostępnych źródeł finansowania wzornictwa

Projektowanie
4.2 Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka
Na wdrożenie projektów w zakresie wzornictwa
•    Dla mikro, małych, średnich i dużych przedsiębiorstw
•    Limity dotacji: inwestycje – 21 mln zł, ­szkolenia – 1 mln zł, doradztwo – 600 tys. zł
•    www.parp.gov.pl

B+R
1.4–4.1 Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka
Wsparcie prac badawczych i rozwojowych oraz wdrożenie wyników tych prac
•    Dla mikro, małych, średnich i dużych przedsiębiorstw
•    Limity dotacji: prace badawczo‑rozwojowe – 7,5 mln euro, wdrożenia – 20 mln zł
•    www.parp.gov.pl

Inwestycje
Regionalne Programy Operacyjne
Wprowadzenie na rynek nowego produktu/usługi. Usługi doradcze w zakresie wdrażania i doskonalenia nowego produktu lub usługi
•    Dla mikro, małych i średnich przedsiębiorstw
•    Limity dotacji zróżnicowane w zależności od regionu
•    Informacje na stronie internetowej właściwego Urzędu Marszałkowskiego

Studia i szkolenia
Program Operacyjny Kapitał Ludzki
Szkolenia ogólne i specjalistyczne. Studia podyplomowe dla przedsiębiorców i ich pracowników
•    Dla wszystkich podmiotów gospodarczych
•    Wielkość dotacji uzależniona od typu projektu – maksymalnie zwrot 80 procent kosztów
•    www.pokl.parp.gov.pl oraz strony Wojewódzkich Urzędów Pracy właściwych ze względu na lokalizację projektu

Ochrona patentowa wzorów
5.4.1. Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka
Ochrona przedmiotów własności przemysłowej (wynalazków, wzorów użytkowych oraz wzorów przemysłowych), szczególnie poza granicami kraju
•    Dla mikro, małych i średnich przedsiębiorstw
•    Dotacje od 2 do 400 tys. zł
•    www.parp.gov.pl

Rozpoczynanie działalności projektowej
6.2 Program Operacyjny Kapitał Ludzki
Dotacja na rozpoczęcie działalności gospodarczej
Wsparcie pomostowe na okres do 6 lub do 12 miesięcy od dnia rozpoczęcia działalności gospodarczej
•    Osoby fizyczne zamierzające rozpocząć prowadzenie działalności gospodarczej (z wyłączeniem osób, które posiadały zarejestrowaną działalność gospodarczą w okresie 12 miesięcy przed dniem przystąpienia do projektu)
•    Dotacja 40 tys. zł
•    Strony Wojewódzkich Urzędów Pracy właściwych ze względu na lokalizację projektu
Listy operatorów finansowych

Powiatowe Urzędy Pracy
Dotacja na rozpoczęcie działalności gospodarczej
•    Bezrobotni zamierzający prowadzić działalność gospodarczą, którzy wcześniej jej nie prowadzili oraz nie posiadali wpisu do ewidencji w okresie 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie środków na podjęcie działalności gospodarczej
•    Dotacja w wysokości 6‑krotnego przeciętnego wynagrodzenia, ok. 18 tys. zł
•    Strony internetowe Powiatowych Urzędów Pracy

 

Szukaj nas na Facebooku

Szukaj